De bank als poortwachter – 19 juni 2019

Wat kunnen, moeten en mogen banken doen voor een goede uitvoering van de rol van poortwachter en hoeder van het financiële systeem?

Een verslag

In de aanpak tegen witwassen, werken banken en publieke instellingen op dit moment nauw samen. Desondanks worden er knelpunten ervaren in bestaande wet- en regelgeving. De centrale vraag tijdens deze Financiële Poort was de toekomst van de publieke-private samenwerking, om samen – bankensector én overheid – de inspanningen in het tegengaan van witwassen te versterken.

Actueel

De poortwachtersfunctie van banken is een uiterst actueel en maatschappelijk relevant thema. Dat bleek niet alleen uit de hoge opkomst, van zo’n honderd deelnemers uit diverse hoeken van zowel de publieke als de private sector. Maar ook uit de constructieve houding van sprekers en aanwezigen onderstreepte nut en noodzaak van het uitwisselen van kennis en ervaringen rondom de poortwachtersfunctie van banken.


Lilian van der Meij (ING), Jim Verhoef (NVB)

Geen opsporingsinstantie

De avond werd ingeluid door Marjolein Braamhaar (Head of KYC & Privacy & Regulatory ING). Zij toonde aan dat de huidige inspanningen van publieke en private diensten een goede stap in de juiste richting zijn. Tegelijkertijd kunnen de inspanningen van banken een stuk effectiever, als er meer informatie-uitwisseling mogelijk is tussen banken onderling, maar ook: informatie-uitwisseling met publieke diensten. Verdere samenwerking leidt echter wel tot de fundamentele vraag tot waar rol van banken reikt. De bank is immers geen opsporingsinstantie.


Marjolein Braamhaar (ING)

Winst in huidige aanpak

Rob Wainwright (voormalig executive director Europol en huidig senior partner Deloitte Financial Crime) betoogde dat er nog veel winst valt te halen in de huidige aanpak. Hij wees op drie belangrijke systematische tekortkomingen van de huidige wetgeving. Allereerst is de visie te nationaal; een internationale focus kan de financiële strijd tegen crimineel geld versterken. Ten tweede moet er volgens Wainwright meer ruimte komen voor informatie-uitwisseling en tot slot is de huidige aanpak te veel gericht op compliance-based in plaats van risk-based. Door vanuit risico’s te opereren, wordt de aanpak volgens Wainwright effectiever.

Financiele poort
Rob Wainwright (Deloitte)

Publiek-private samenwerking

Vanuit het perspectief van de nationale opsporingsdiensten, betoogde Hennie Verbeek-Kusters (Hoofd Financial Intelligence Unit (FIU)-Nederland) vervolgens dat publiek-private samenwerking uiterst belangrijk is en zorgt voor meer effectiviteit. Zo startte de FIU samen met een van de Nederlandse grootbanken een pilot. In die pilot werken compliance-medewerkers van de banken en analisten van de FIU intensief en rechtstreeks samen.
Als reactie op de eerdere sprekers waarschuwde Wim Huisman (Hoogleraar Criminologie, Vrije Universiteit) dat verdere samenwerking leidt tot nieuwe knelpunten. Zo vroeg Huisman zich af of het wenselijk is dat private partijen intensief samenwerken met de publieke partijen die ook toezicht op hen houden. Het is aan de overheid om deze rollen en waarborgen goed vorm te geven.

Financiele Poort
Roald van der Linde (VVD), Maarten Bouwhuis (dagvoorzitter)

Meer wettelijke ruimte voor samenwerking

Tweede Kamerlid Roald van der Linde (VVD) greep de Financiële Poort aan als podium om zijn nieuwste plannen over de aanpak tegen witwassen te presenteren. In zijn ‘Verlanglijst tegen witwassen en terrorismefinanciering’ zette Van der Linde uiteen dat publieke-private partijen meer ruimte moeten krijgen voor samenwerking. Met name op het gebied van informatie-uitwisseling tussen banken onderling en met publieke diensten. Ook moet de FIU worden versterkt – met meer mankracht. Chris van Dam, CDA-Tweede Kamerlid, onderschreef de noodzaak van verdere publiek-private samenwerking. Ook op het gebied van cross-sectorale informatiedeling zijn stappen te zetten, aldus Van Dam. Hierbij refereerde Van Dam aan het Britse fraudepreventie platform CIFAS, waarin publieke en private partijen samenwerken.

Bekijk hieronder een videoverslag: